Doğu Kiliseleri yaşamında Sinodalite Hristiyanlığın kadim zamanlarından günümüze aktarılan ve bu gün de yaşanmakta olan tarihi bir gerçekliktir. Bu topluluğun dünyevi yolculuğunda Sinodalite, her şeyden önce, basitçe “özel kilise” denen, Kanon’da ise “sui iuris” ifadesi ile belirtilen aynı tek Kilise’nin sorumluluğunu paylaşan episkoposların bir araya gelmesi ile ifade edilmektedir. Episkoposların ”Sinodal Pederler” olarak da adlandırılan, bu kendi aralarındaki toplantıları kadim geleneğe göre bu Kilise’de “Pederlerin başı” olan (CCEO can. 55) Patrik tarafından (CCEO can. 103) özel bir davetle gerçekleştirilmektedir. CCEO (Codice dei Canoni delle Chiese Orientali)’nun 103. Maddesinde belirtildiği gibi “Patriklik Kilisesinin Episkoposlar Sinodu’nu toplamak ve ona başkanlık etmek” kesinlikle Patrik’in görevidir. Papa II. Yuhanna Pavlus tarafından 18 Ekim 1990’da ilan edilen ve 1 Ekim 1991’de bu yana yürürlükte olan CCEO’nun; Doğu Katolik Kiliseleri ve Cemaatlerinin yaşamlarına rehberlik eden kanon kitabı olduğunu da burada okuyuculara özellikle belirtmek yararlı olacaktır.
Ermeni Katolikleri Katolikos Patriği Kadasetli Rafael Bedros Hazretleri bu kanona ve kadim geleneğe dayanarak Ermeni Katolik Episkoposları Sinodu’nu 26-29 Şubat 2024 tarihleri arasında Roma’da topladı. Türkiye ve İstanbul Ermeni Katolikleri Başepiskoposu Ekselansları Monsenyör Levon Zekiyan da kilisenin bu toplantısına iştirak ettiler. Roma’da kutlanan bu Sinod’un sonunda Ermenice ve Arapça bir bildiri yayınlandı. Bildiride, burada özetlerine yer verdiğimiz, Sinod’da ele alınan konular yer aldı.
Sinod Pederleri öncelikle savaşlar ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle dünyada ve özellikle Orta Doğu’da hüküm süren durumdan duydukları derin endişeyi dile getirdiler ve bu bölgedeki cemaatlerine yardım konusunu vurguladılar.
Ayrıca formasyona önem vermek, Ermeni Katolik Kilisesini ve kurumlarını birlikte canlandırmak için laik imanlıları dâhil etmek ve kültürel faaliyetler düzenlemek, cemaat faaliyetlerini teşvik etmek konusunda karar alındı.
Bildiride ayrıca “halkımızın uzak diyarlara göçünü” takip etmenin önemi belirtilmiş ve bu nedenle “halkımızın dini, ruhani ve eğitim ihtiyaçlarını daha iyi karşılamak amacıyla diasporanın bu gerçeklikleri içinde uygun ve yeterli dini ve hukuki yapılar oluşturmak için kararlar alınmıştır“.
Sinod Pederleri, kendilerini iyi dileklerle dolu babacan bir konuşmayla karşılayan ve dünyanın dört bir yanına dağılmış Ermeni Katolik cemaatlerine olan yakınlığı konusunda güvence veren Papa Francis tarafından özel olarak kabul edilme fırsatını da buldular.
Bildiride ayrıca 2015 yılında Kilise Doktoru ilan edilen Narekli Aziz Gregorius’un Latin takvimine göre 27 Şubat’ta anılacağı da kaydedildi. Bu vesileyle, Rafael Bedros XXI Hazretleri, Urbe’deki Tolentino Aziz Nikolaos Kilisesi’nde, Doğu Kiliseleri Bakanlığı Başkanı Muhterem Kardinal Claudio Gugerotti’nin de katılımıyla, Ermeni ritinde düzenlenen Papalık Kutsal Ayinine riyaset etti. Vaazında, günümüz dünyasında çok ihtiyaç duyulan, Doğu cemaatlerinin hizmetindeki bir çoban episkoposun değerini ve erdemlerini vurguladı.
Sinod, 2025 yılında 7-11 Ekim tarihlerinde kurumsal oturumların ve çalışmaların sonuçlandırılmasının yanında Kutsal Myron’un kutsanması ayinini kutlamak üzere tekrar toplanma kararını aldı. Bu kutlama Ermeni Katolik Kilisesi’nde her dört yılda bir ya da ihtiyaç duyuldukça yapılmaktadır.
Gerek Katolik gerekse Katolik olmayan Doğu Kiliseleri eski zorlukların üstesinden gelmeye fırsat bulamadan, daima yeni zorluklarla karşı karşıya gelmektedir. Sinod, etimolojik olarak “Birlikte yürümek” demek ise ve Kilise İsa’nın iradesi ile tek bir beden ise tüm bedenin duası, belirli uzuvların karşılaştığı zorlukların üstesinden gelmeye ve Allah’ın Sözü’ne hep birlikte sadık kalmaya yardım edebilecektir.
Makale: P. Vartan Kirakos Kazanjian
Foto: Viken Abassian