Bursa Merhametli̇ İsa ki̇li̇sesi̇ne katoli̇k cemaat mevcdui̇yeti̇ni̇n yeni̇den başlangıcı
Biraz tarihçe
Eski adıyla “Brousse” olan, Bursa’daki Katolik varlığının tarihi oldukça belirsizdir. Asompsyonist Pederlerin kayıtları1, çoğunlukla Fransız ve İspanyolların yanı sıra burada çalışan ve yaşayan Rum ve Ermeni kökenli diğer Hristiyanlara yardım etmek üzere gönderilen ilk rahibin 1844 yılında dönemin Episkopsu Mons. Hillereau tarafından gönderilen Lazarist bir rahip olan peder M. Bounieu olduğunu söyler. Ardından 1852’de Hayırseverlik Kızları (Filles de la Charité) küçük bir okul açmak üzere buraya gelirler. Depremler ve savaşlar gibi çeşitli zorluklar nedeniyle, varlıkları her zaman sürekli olamadı, ancak 1875’te Dominiken bir rahip olan Peder Thomas’ın her Pazar ayin yapmak için geldiğini biliyoruz.
Başrahibe Marie Planchat, Fransız konsolosu Bay Dutemple ve çok sayıda hayırsever sayesinde kilise 1879 yılında rahibelerin arazisi üzerine inşa edildi. Temel taşı peder Thomas tarafından atılmış ve 14 Aralık 1879 tarihinde Mons. Testa tarafından kutsanmıştır. Kutsal Kalb’e adanan kilise, 1880’den 1884’e kadar Lazarist, cemaat rahibi ve ilkokul öğretmeni peder Jullier tarafından yönetilmiştir. 1927 yılındaki dekorasyon rahip Prosper Lamerand ve bir Rus ressam tarafından gerçekleştirilmiştir2. Zamanın Apostolik Delegesi olan Mons. Rotelli’nin isteği üzerine, Asompsyonist peder Joseph Maubon görevi devralmış ve 20 Nisan 1886’da (Kutsal Salı) Fr. Dominique Chaurand (1861-1935) ile birlikte Bursa’ya gelmiştir. Pederler 1889 baharında Avusturya Konsolosluğu’ndan satın alınan bir eve taşındılar. 10 Eylül 1887’de, tarihte Bursa (Bitinya) bölgesinden olan şehid ve episkopos Aziz Patrice’e adanan küçük bir şapel, merkezden uzakta, “Brousse la longue” semtinde açıldı.
Türkiye’deki diğer kiliseleri de etkileyen farklı siyasi durumlar nedeniyle, Asompsyonist rahibeleri ve pederleri 1960 yılında okulu ve kiliseyi terk etmek zorunda kaldı. Pederlerin sürekli varlığı kesintiye uğramış olsa da İstanbul’dan gelen Asompsyonist pederler tarafından periyodik olarak kutlanan ayinler hiç kesilmedi. Sonraki birkaç yıl boyunca neredeyse boş kalan kilise binası ciddi hasar gördü. Bina, 1996 yılından itibaren Bursa Belediye Başkanı’nın girişimiyle birkaç kez restore edilerek çeşitli Hristiyan mezheplerinin ibadetine açıldı. Yapı 2017 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yenilenmiştir.
20 yılı aşkın bir süre boyunca İstanbul’dan ayda bir kez Pazar ayinleri ve büyük bayramlar için gelen Salezyen Pederleri küçük Katolik cemaatine yardım etmekten sorumlu oldular.
Yeni bir başlangıç
İstanbul Vikaryası geçen yıl büyük çabalar sonucunda Bursa’da bir Katolik rahibin kalıcı olarak bulunmasını sağlayacak bir mülk edinmeyi başardı. Birkaç ay süren çalışma ve restorasyonun ardından ev artık yeni rahibi ağırlamaya hazır hale geldi.
Episkopos Massimiliano Palinuro, Bursa’daki kiliseyi “Merhametli Mesih İsa” adı altında bir cemaat olarak yeniden kurdu ve Fidei Donum rahiplerinden Peder Dariusz Dogondke’yi sorumlu rahip olarak atadı.
21 Nisan Pazar günü, Bursa’daki Katolik varlığının bu yeni başlangıcına ve yeni kilise papazının atanmasına katılmak üzere otobüsle İstanbul’dan ayrıldık. İstanbul Apostolik Vikaryasından bir düzine rahip, İstanbul Kutsal Ruh Katedrali’nden Kutsal Ayine ilahilerle eşlik etmek üzere küçük bir koro ve birkaç imanlı da geldi. Bursa Rum Ortodoks Metropoliti Yuakim Billis ve Protestan Pastörü İsmail Kulakçıoğlu da ayinde yer aldı. Çok sayıda Katolik, Ortodoks ve Protestan da ayinde hazır bulundu. Kutlamanın başında, Salezyen Peder Jacky Doyen, sembolik olarak kilise binasının anahtarlarını Peder Dariusz’a teslim etti. Episkopos Massimiliano yaptığı konuşmada, bu yeni başlangıcın küçük yerel kilisemiz için önemini ve “İyi Çoban Pazarında” yeni bir çobanın gelişiyle temsil edilen İlahi Takdirin armağanını vurguladı. Ayrıca, Hristiyanlar arasındaki yardımlaşma ve kardeşliğin bir örneği olarak yerel Ortodoks ve Protestan Hristiyanlardan gelen kardeşçe yardıma teşekkür etti.
Kutsal Ayin’in sonunda katılımcılar kiliseden sadece birkaç metre uzaklıkta bulunan yeni Pastoral Merkez’e ve yeni cemaat rahibinin evine doğru yola çıktık. Orada, bu bölgede yaşadıkları dönemde Asompsyonist Pederler cemaatinin eski Şapeli ile bölgenin Koruyucu Aziz olan “Aziz Patrick, Bitinya’nın Şehidi ve Episkoposu” ismi altında yeni şapelin kutsanmasına geçtik. Ortodoks Metropoliti şapel için Aziz Patrick’in güzel bir ikonasını sundu. Kutsamadan sonra kısa bir kutlamada gerçekleşti.
Bursa’da kalıcı bir Katolik varlığının bu yeni başlangıcı için Tanrı’ya şükrediyor ve yeni kilise rahibi için, herkesin ruhunu besleyeceği ve rahatlık bulacağı kayıp koyunları aramaya gidecek iyi bir çoban olması için dua ediyoruz.
Makale: Sr Arabell, Servidoras Verbo Incarnato
Resimler: P. Jacky Doyen, SDB ve Santos Amude Simon Batali
1 Notice Historique sur Bursa (Brousse) 1886-1940. Le 16 avril 2018. Père Michel Derache, aa
2 Hüseyin Gürsel Bilmiş, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Bursa’da Mimarlık Ortamı, Doktora tezi, 2000, s. 52-3