Geçtiğimiz yıl Katolik Kilisesi tarafından Ortodoks cemaatine tahsis edilen İzmir’deki Santa Maria Kilisesi, 8 Aralık 2024 Pazar günü İstanbul Ekümenik Patriği I. Bartholomeos’u ağırlama şerefine nail oldu. Patrik Bartholomeos, Meryem Ana’nın Göğe Yükselişi yortusuna adanan yerel metropol katedralinin resmi açılışını yapmak ve Pazar Ayinini kutlamak üzere İzmir’e geldi.
Etkinliğe katılan büyük kalabalığın yanı sıra, Türkiye Apostolik Nuncio’su Monsenyör Marek Solczyński, İzmir Metropolit Latin Katolik Başepiskoposu Monsenyör Martin Kmetec ve Roma’daki OFM Fransisken Topluluğu Genel Curia’sından Genel Delege Kardeş John Wong başkanlığında bir heyet de hazır bulundu.
Kutlamaların ardından ilk konuşmayı yapan İzmir Ortodoks Metropoliti Bartholomeos Samaras, Katolik konuklara İtalyanca hitap ederek şunları söyledi: “Bu gün Ortodokslar için olduğu kadar, İsa’ya iman eden ve onun adını taşıyan tüm İzmirliler için de önemlidir… Bu gün, dua ederken O’nun Kutsal Adını anan ve Kutsal Ruh’ta birbirleriyle diyalog kuran insanlar arasında var olan Mesih sevgisinin pratik bir örneğidir. Bu gün, Roma Katoliklerinin Ortodokslara olan gerçek sevgisini ve samimi ilgisini göstermektedir; çünkü onlar, Tanrı’nın Kutsal Adını yüceltmek ve orada bir kurtuluş sığınağı bulmak için bu tarihi Kutsal Mabedi kullanmalarına izin vermektedirler.
Tanrı’dan ve bu Kutsal Başepiskoposluğun koruyucu azizleri ve koruyucuları olan İncilci Yuhanna, Bukolos ve Polikarpo ile Samiriyeli kadın, havari ve büyük şehit Aziz Photini’den sonra, Tanrı’dan ve koruyucu azizlerimizden, Çobanımızdan ve sürümüzden sonra, Ekümenik Patrik Hazretlerine, Roma Papası Franciskus Hazretlerinden bu kutsal ibadethanenin bölgenin Ortodokslarına kullanım imtiyazını talep ettiği için en derin teşekkürlerimizi sunuyoruz. Papa Hazretlerinin Roma Katolik Hıristiyanları arasında, Hıristiyanlar arası ilişkiler alanındaki uzun, titiz ve sürekli çalışmalarından kaynaklanan muazzam kişisel saygınlığı ve şahsınızın sahip olduğu takdir ve güven, bugün bu mutlu sonuca yol açmıştır. Bugün hepimiz, koruyucu azizini örnek alarak sadelik ve herkes için sevgi ile donatılmış olan Roma Papası Franciskus Hazretlerine en derin teşekkürlerimizi sunuyoruz. Kendisine teşekkür ediyoruz çünkü kardeşçe talebimize olumlu yanıt verdi. Saygıdeğer Ekselansları Başepiskopos Martin Kmetec’e özel şükranlarımı sunuyorum, kendisi için Aziz Pavlus şöyle yazıyor:“Sevginiz ikiyüzlü olmasın. Kötülükten tiksinin, iyiliğe bağlanın. Birbirinize kardeşlik sevgisiyle bağlı olun. Birbirinize saygı göstermekte yarışın. Gayretiniz eksilmesin. Ruhta ateşli olun. Rab’be kulluk edin.” (Romalılar 12,9-11). Ayrıca selefi Başepiskopos Lorenzo Piretto’yu da saygıyla anıyorum…
Bu tapınağın kullanımını bize bahşeden Fransisken Rahiplere sevgileri için özel olarak teşekkür ediyoruz… Biz İzmirli Ortodokslar, Tarikat kurucusu Aziz Franciskus’un sevgiyle şöyle dediği küçük kuşlar gibiyiz: “Siz ekmezsiniz, biçmezsiniz, ama Tanrı sizi besler ve size içmeniz için ırmaklar ve pınarlar verir. Siz eğirmeyi ya da dokumayı bilmiyorsunuz, ama Tanrı sizi ve çocuklarınızı tüylerden ve tüylerden yapılmış en yumuşak ve en zarif giysilerle giydiriyor”. Biz İzmirli Ortodokslar, Aziz Franciskus’un Tanrı’ya aracılık ettiğinden ve azizin adını taşıyan Papa Franciskus Hazretlerine, kardeşi Patrik Bartholomeos’un duasını kabul etmesi için ilham verdiğinden eminiz. Tarikat kurucusunun kalplerinizi aydınlattığından ve Tanrı’nın takdirine terk edilmiş olan İzmir Ortodoksları için bu talebi kabul ettiğinden eminiz.”
Papa Franciskus’un Santa Maria Kilisesi’ni Patrik I. Bartholomeos’a takdim ettiğini gösteren bir tablo daha sonra Patrik tarafından Fransisken cemaatine hediye edildi.
Patrik Hazretleri daha sonra Katolik ev sahiplerine şu şekilde hitap etti: “Bu kilisenin resmi açılışını kutladığımız bu günde, Mesih’in Kutsal ve Büyük Kilisesi’ni ve Kutsal İzmir Metropolitliğimizi, bu şehirde ve çevresinde yaşayan ve farklı milletlere mensup çok sayıda müminimiz için tanıyoruz…Tanrı’nın Takdiri, azim, cesaret ve her şeyden önce büyük bir inançla önce küçük bir cemaati yavaş yavaş yeniden inşa eden çocuklarını asla terk etmedi ve daha sonra çeşitli Doğu Avrupa ülkelerinden birçok Ortodoks kardeşin yanı sıra birçok yerel imanlı sayesinde eski metropol yeniden oluşturuldu ve pastoral ihtiyaçlar arttı.
Büyük bir kardeşlik, Hristiyanlık ve ekümenik ruhla, İzmir’in mütevazı ve en seçkin Metropoliti Bartholomeos’un talebi, sevgili Kardeşimiz Papa Franciskus’un ve Roma Katolik Kilisesi’nin yerel dini makamlarının içten teşekkürlerimizi ve derin minnettarlığımızı ifade ettiğimiz güçlü onayıyla, Fransisken Pederlerinin yerel topluluğu tarafından olumlu bir şekilde yanıtlandı.
Bu sadece bu eski ve görkemli kilisenin Ortodoks ibadetine kutsanması meselesi değil, aynı zamanda Kiliselerimiz arasındaki ilişkilerin, dini makamlar arasındaki ilişkilerin, inananlar arasındaki ilişkilerin ve Ortodoks Kilisesi ile Roma Katolik Kilisesi arasında süregelen teolojik diyaloğun ne kadar somut meyveler verdiğini ve her şeyden önce Hıristiyan olmayan bir dünyada Kurtarıcımızın Yuhanna İncili’nde bize öğrettiklerini ortaya koyduğunu fark etmemizi sağlayan bir olaydır: “Size yeni bir buyruk veriyorum: Birbirinizi sevin. Ben sizi nasıl sevdiysem, siz de birbirinizi öyle sevin. Birbirinizi severseniz, benim öğrencilerim olduğunuzu herkes anlayacaktır” (Yuhanna 13.34-35). İşte sevgili kardeşlerim, bugün sizlerle birlikte kutlama yapmak ve özellikle de çeşitli küresel zorluklar ve haksız savaşlar tarafından çok acı bir şekilde sınanan dünyanın barışı için dua etmek üzere bir araya gelirken yaşadığımız şey tam da bu sevgidir.”
I. Bartholomeos Hazretleri ayrıca 2025 yılında Papa Franciskus’un kutlamak ve birlikte Tanrı’ya dua etmek üzere Türkiye’ye döneceği Birinci İznik Konsili’nin 1700. yıldönümündeki büyük etkinliğe de atıfta bulundu. Ayrıca, “Bu alanın en temel amacı kardeşlik ve adaleti savunmak ve birbirinden ayrı farklı kültürlerde olan diyalogu genişleme sunmak.” dedi.
İkonostasisin solunda yer alan ve Santa Maria’nın Ortodoks Kilisesi’ne verilmesinin anısına hazırlanan plaket daha sonra Patrik ve Apostolik Nuncio tarafından açıldı.
Ayinin ardından Rahip John Wong, Ekümenik Patrik ve Metropolit’e özel bir konuşma yaparken: “İzmir’deki bu kutsal Santa Maria Kilisesi’nin kapılarının (Thyranoixia) açıldığı bu resmi ayinde ve İlahi Ayin’de Genel Bakanımız ve Patrik Genel Vekilimizi temsil etmekten onur duyuyoruz.
Bugünkü resmi açılış ve Kutsal Ayin’in tarihi özellikle önemlidir. Katolik Kilisesi’nde 8 Aralık Meryem Ana’nın Günahsız Gebeliği Yortusu, Ortodoks Kilisesi’nde ise 9 Aralık Aziz Anne’nin Theotokos’a gebe kalışının büyük yortusudur. Bugünkü kutlamalar hem tanıdığımız ve saygı duyduğumuz farklılıklarımızı hem de gerçek ve peygamberane ekümenizm yolunda ilerlemeye yönelik ortak arzumuzu onurlandırmaktadır.
Genel Bakanımız geçen yıl Türkiye’yi ziyaret ettiğinde, gezisinin en önemli olaylarından biri 6 Nisan 2023 tarihinde İstanbul Ekümenik Patriği I. Bartholomeos Hazretleri ile yaptığı görüşmeydi. Bu vesileyle, kardeşçe işbirliğimizin ve pratik ekümenizmin kalıcı bir sembolü olan Ortodoks Kilisesi’nin Kutsal Ayinleri için İzmir’deki Santa Maria cemaat kilisesinin mülkiyetini paylaşmak üzere on yıllık bir anlaşma imzaladı…
Bu kutsal an bize ortak inancımızın gücünü ve İncil’e tanıklığımızda birlik, diyalog ve işbirliğinin önemini hatırlatsın. Rabbimiz İsa Mesih’in şefkat ve merhametini yansıtan bir dünya inşa etmek için sevgi ve barış ruhu içinde birlikte çalışmaya devam edelim.”dedi.
Metin ve fotoğraflar: Nathalie Ritzmann