‘Feriköy Latin Katolik Mezarlığı’ hakkında Rinaldo Marmara’nın yazdığı, “La Latinité de Constantinople: Gravée sur le Marbre du Cimetière Latin-Catholique de Feriköy Istanbul” adlı kitap, 29 Nisan 2025’te mezarlığın toplantı salonunda tanıtıldı.
İstanbul Papalık Vekili Monsenyör Massimiliano Palinuro, Süryani Katolik Patrik Vekili Monsenyör Orhan Çanlı ve Keldani Başepiskoposu Monsenyör Sabri Anar’ın himayelerinde 29 Nisan akşamı yapılan toplantıya farklı kiliselerden din adamları, mezarlıkta askerleri defnedilmiş bulunan ülkelerin İstanbul’daki konsolosluk temsilcileri, Katolik cemaatleri mensupları, tarihçiler ve tarih meraklıları katıldı.
Kitabın yayınlandığı “Birzamanlar Yayınclık”ın yayın yönetmeni Osman Köker, Feriköy Latin Katolik Mezarlığı’nın tarihini anlatan bu eseri yayınlamaktan mutlu olduklarını belirtti.
Osman Köker’in ardından söz alan Süryani Katolik Horiepiskoposu Mons. Orhan Çanlı, Mardin ve çevresinden İstanbul’a göç ettikten sonra İstanbul’da yerleşim sürecinde Süryanilerin yaşadıklarından söz etti. Latin Katolikler tarafından kurulan mezarlığın, Süryani Katoliklerin de kullanımına açılması ile İstanbul’daki Süryani Katolik cemaatinin önemli bir ihtiyacına cevap bulunduğunu ifade etti.
Kitabın yazarı Rinaldo Marmara, 15 yıldır gönüllü hizmet ettiği, 165 yıl önce kurulmuş olan mezarlık hakkında bugüne dek hiç kitap yazılmamış olduğunu söyledi. Kitabı Katolik cemaatine ve burada defnedilmiş olan askerlerin ülkelerine armağan ettiğini söyledi. Marmara burada mezarı bulunan ülkelerin büyükelçi ve başkonsoloslarından aldığı yazılarla, mezarlıktaki birliği simgelemek istediğini belirtti. Ayrıca mezarlığın diğer Katolik ritlere açılması ile Papa Franciskus’un vurguladığı Armonia yani uyum kavramının somutlaştığına dikkat çekti.
“Birinci Dünya Savaşından sonra ve Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların yabancı Latinlere tanıdığı ayrıcalıkların ortadan kalkması ile Latin Cemaati gerileme devrine girdi. Bugüne dek mezar ve şapeller sadece restore ediliyordu, ama Cumhuriyet devrinde ilk kez Calumeno ailesi fütürist bir mimari ile bir şapel inşa etti. Bu, küllerinden doğan bir cemaatin simgesidir.” Dedikten sonra “her şeyin mümkün olabileceğini kanıtlayan” Calumeno ailesineve, Orlando Carlo Calumeno’ya teşekkür etti
Rinaldo Marmara, tüm gelişen bu durumlarla artık bir devrin bittiğini ve yeni bir sayfanın açıldığını; kitabın da buna işaret ettiğini belirtti.
Daha sonra İstanbul Papalık Vekili Monsenyör Massimiliano Palinuro, mezarlığın kuruluş sürecinden bugüne tarihini anlattı ve Levanten cemaat mensuplarının katkılarına değindi. Monsenyör Palinuro konuşmasının sonunda Rinaldo Marmara ve Orlando Carlo Calumeno’yu kitaba ve cemaate yaptığı katkılarından dolayı İstanbul Papalık Vekilliği üstün hizmet madalyasıyla taltif etti.
Yazan: Şule Rogenbuke
Foto: Mustafa Seven