14 Ekim 2023 Cumartesi günü Keldani cemaati, Diyarbakır’daki Mar Petyun kilisesinin yeniden açılışını kutladı; bu olay son derece sembolik ve önemlidir.
Önemli çünkü bu anıtın kökeni Kuzey Mezopotamya’nın bu bölgesinin müjdelenmesine dayanıyor. Edessa (Urfa), 1. yüzyılın sonunda, 72 öğrenci grubundan olan Mar Addaï ve Mar Mari tarafından kral Abghar’ın mucizevi bir şekilde iyileştirilmesinin ardından Hristiyan olmuştur. İncil’İn Müjdeli haberi bu bölgede büyük zorluklarla karşılaşmadan yayıldı ve 4. yüzyılın başlarında Edesse (Urfa) ve Nisibe (Nusaybin) büyük okullarının kurulmasına yol açtı. Yakındaki en büyük şehirler olan Diyarbakır ve Mardin de sırayla müjdelenmiştir ve burada IV. ve V. yüzyıllardan kalma çok sayıda manastır kalıntısı bulunmaktadır.
Mar Petyun Kilisesi, 1553 yılında Roma Kilisesi’ne bağlanan ilk patrik olan Mar Yuhannan Sulaga’nın ikametgâhı olmuş, daha sonra 1681’den 1828’e kadar patriklik ikametgâhı olarak kullanılmıştır. Patriklik makamının burada bulunması, cemaatin bu şehirdeki öneminin bir kanıtıdır. Binanın mevcut mimarisi, en sonuncusu 2015 yılında bölgede yaşanan çatışmalar nedeniyle olmak üzere birçok tadilat geçirdiğini gösteriyor.
Türkiye’nin doğusundaki bu bölgede gelişmekte olan Keldani cemaatinin 20. yüzyılın başında 4 episkoposluğu vardı. Ne yazık ki, 1915 trajedilerinden sadece Dıyarbakır episkoposluğu kurtulabildi. Bölgenin geri kalanında birkaç izole köy kurtuldu. Güvensizlik ve göç nedeniyle Amed (Diyarbakır) episkoposluğu 1966 yılında İstanbul’a nakledildi.
Şu anda, bölge sakinlerinin 1980’lerde büyük şehirlere ve ardından Avrupa’ya göç ettiği için, yaz tatilcilerini de saymazsak, bölgede yüzden az Keldani aile yaşamaktadır.
Bu açılış hem Keldani topluluğu, kamu yetkilileri hem de bu bölgedeki diaspora üyeleri tarafından heyecanla bekleniyordu. Bu eşsiz etkinliği deneyimlemek üzere Fransa’dan 100’den fazla kişi geldi. Bu bir sevinç ânıydı ama aynı zamanda bu mekânın tarihini ve Keldani toplumunun tarihindeki önemini hatırlamak için bir anma anıydı. Açılışın ardından bölgedeki tarihi anıtlar ve Keldani köyleri gezildi.
Restorasyon çalışmaları Kültür Bakanlığı tarafından gerçekleşmiştir, zira anıtın ikili bir amacı vardır: birincisi, her gün yüzlerce ziyaretçinin geldiği kasabaya tarihi bir anıt kazandırmak; ikincisi ise alanın yeniden ibadete açılmasını sağlamak.
Mar Petyun Keldani kilisesinin açılmasının Kilise ve cemaatin ayinlerini özgürce yerine getirebilmesi için bir umut işareti olduğunu söyleyebiliriz.
Monseigneur Sabri Anar
Türkiye Keldani Kilisesi Başepispoposu
Çeviren : Anita Intiba
Fotoğraflar : Mar Petyun Kilisesi’nin Cemaati