KUTSAL BÜYÜK HAFTADA ISTANBUL VE MARDİN’İ ZİYARET ETTİLER
Ermeni Katoliklerin Patriği XXI. Rafael Bedros’un takdisleri ile Türkiye Ermeni Katolikleri ve İstanbul Başepiskoposu Ekselansları Mons. Levon Zekiyan’ın cömert misafirperverliği ile Roma’daki Papalık Ermeni Koleji, on iki seminarist için İstanbul ve Mardin’i kapsayan bir hacılık düzenlendi. Seminaristler böylece bu iki şehri daha yakından tanıyıp, çeşitli ayinler ve ruhsal anlarda Büyük Kutsal Hafta’yı Ermeni Cemaati ile birlikte kutlama fırsatı buldular. Ayrıca Güneydoğu Anadolu’yu ziyaret ederken Ermeni Katolik cemaatinin oluşumunda önemli kilometre taşları olan Gaziantep, Urfa, Diyarbakır kentlerini gördüler. Daha sonra Mardin’de Ermenilerin sevilen azizlerinden Mardin Başepiskoposu ve şehit Ignazio Maloyan’ın, yüz yıl önce ayin kutladığı ve hizmet ettiği kilisede onu anma ve dua etme fırsatı buldular.
Burada, Roma’daki Papalık Ermeni Koleji’nin 1883 yılında Papa XIII Leo tarafından kurulduğunu ve Patrik Andon Bedros IX Kardinal Hassun (1866-1880) tarafından açıldığını hatırlatmak yararlı olacaktır. Bu Kolej, yüz kırk yılı aşkın bir süredir dünyanın dört bir yanından gelen Ermeni öğrencileri dini ve teolojik bilimler alanında eğitimlerini tamamlamak, rahipliğe hazırlanmak ve ardından Ermeni Katolik cemaatlerine hizmet etmek üzere ağırlayan bir yapıdır.
Bu yıl, Rektör Sayın Başrahip Khatchig Kuyumgian’ın şahsında Kolej’in yeni yönetimi öncelikle pastoral bir amaçla ancak aynı zamanda manevi ve kültürel zenginleşmeyi de teşvik etmek üzere Türkiye’ye bir gezi düzenledi.
Cemaat, Lazarus’un dirilişinin anıldığı ve Palmiye (Zeytindalı) Pazarı’ndan önceki Cumartesi gecesi İstanbul’a geldi. Ertesi sabah Taksim’deki Aziz Yuhanna Krisostomos’a adanmış Ermeni Katolik Kilisesinde (Surp Hovhan Vosgeperan Kilisesi) Mesih İsa’nın Yeruşalim’e Girişi Ayini’ne katıldılar. Pek Muhterem Başepiskopos Levon Zekiyan riyasetinde sunulan Kutsal Kurban Ayini, yerel cemaat rahibi Peder Vartan Kazanjian tarafından kutlandı. Öğle saatlerinde cemaatin gençleri bir araya geldi ve ardından akşam duası ve kapıların açılması ayini için öğleden sonra geç saatlerde kiliseye geri dönüldü. Kutlamalara din görevlilerinin yanı sıra gençler, çocuklar, aileler ve cemaatin dostları da katıldı.
Ertesi gün, sabahın erken saatlerinde Mardin’e hac yolculuğu başladı. Gaziantep ve Urfa şehirlerini ziyaret ettikten sonra, kolej cemaati, Rektör ve Surp Hovhan Vosgeperan (Aziz Yuhanna Krisostomos) cemaati üyesi Garabet Karataş eşliğinde, Ermeniler tarafından genellikle şehit şehir olarak adlandırılan kente (Mardin) vardı ve hemen büyük Ughurguel ailesi tarafından ziyaret edildi. Bu aile bölgede kalan tek Ermeni ailedir. Elli yılı aşkın bir süredir, beş kuzen de Ermeni Kilisesi’nin mülklerinin idaresinden ve Aziz Yusuf’a adanmış kilisenin bakımından sorumludur.
Öğrenciler diğer Hıristiyan yapılarını ve yakın zamanda yenilenen çeşitli Süryani manastırlarını ziyaret ettiler ve bölgenin tipik mimarisine hayran kaldılar. En önemli ziyaretlerden biri, Ermeni Kilisesi’nde çok saygı duyulan bir aziz olan Nusaybin yakınlarındaki Aziz Yakup’un mezarına yapıldı.
27 Mart Çarşamba sabahı, Ermeni Koleji cemaati, Rektör riyasetinde, şehrin tüm Hıristiyan cemaati için Kutsal Kurban Ayin’i kutladı ve karşılama için teşekkür ederek Diyarbakır’a doğru yola devam etti, Zerzevan kalesinden geçerek Dicle Nehri’ne ulaştı. Diyarbakır’a girdiğinde, 16. yüzyılda inşa edilen ve Surp Kirakos’a adanan büyük Ermeni Apostolik Kilisesi’ni ziyaret etti. Rivayete göre bu kilise Yakın Doğu’daki en büyük Ermeni kilisesidir. Ertesi sabah İstanbul’a dönüş yolculuğunda Ortaköy’deki Ermeni Katolik Kilisesi Aziz Krikor Lusavoriç ziyaret edildi ve burada bir dua zamanı yaşandı.
Kutsal Perşembe’yi Kutsal Cuma’ya bağlayan gece, seminaristler Vosgeperan kilisesinde İsa’nın çile çektiği geceyi andığımız ayine ve Kutsal Cuma Gecesi Duası’na katıldılar. Kutsal Cuma sabahı, Ortak Dua’nın ardından, İstanbul’daki Ermenilerin kısa bir tarihini anlatan İstanbullu Armenolog Sevan Değirmenciyan ile bir araya geldiler. Gençler, bugün Türkiye’deki Ermeni gerçekliği hakkında sorular sormak için bolca zaman buldular. Öğleden sonra, İstanbul Ermeni Katolik Başepiskoposluğu’nda gelenek olduğu üzere, Pangaltı’daki Mıkhitarist rahiplere ait Lekesiz Doğuşu Kilisesi’nde (Anarat Hığutyun Kilisesi) Rabbimiz İsa Mesih’in Gömülüşü anma töreni kutlandı.
29 Mart Cumartesi günü, Kolej cemaati , Taksim’deki Aziz Hovan Vosgeperan Kilisesi’nde gerçekleşen Paskalya Arifesi Diriliş Bayramı okumalarına kadar Ayasofya Ulu Camii’si ve bitişiğindeki alanları ziyaret edebildiler. Kutsal Ayin Kutlaması, yerel cemaat rahibi tarafından kutlandı ve Ekselansları Başepiskopos Levon Zekiyan tarafından yönetildi. Okumalar, Bomonti’deki Mıkhitarist Pederler Okulu öğrencileri tarafından ilan edildi.
Başepiskopos Zekiyan, 31 Mart Pazar, Diriliş Yortusu’nda, Episkoposluk geleneğine uygun olarak, Beyoğlu’ndaki Surp Asdvadzadzin Ermeni Katolik Katedrali’nde Peder Apraham Fıratyan tarafından kutlanan Kutsal Ayin’e riyaset etti. Bu vesileyle, Ekselansları Başepiskopos Levon Zekiyan, Diyakos Vartan Keşişyan’ı evli bir rahip olarak takdis etti ve onu başepiskoposluk arşiv ofislerine atadı. Suriye doğumlu olan Vartan, bir süre Venedik’te Mekitarist Pederlerle birlikte yaşadı. Bayan Marie Jeanne ile evlidir ve üç evlat sahibidir. Teoloji eğitimini ikamet ettiği Fransa’nın Lyon kentinde tamamlamıştır.
Paskalya’dan sonraki Pazartesi günü, Ermeni Kilisesi’nin ayininde o gün ölülere adanır ve onlar için dua edilir. Bu vesileyle Ermeni Koleji cemaati, Karaköy’deki Surp Pırgiç Kilisesi’nde düzenlenen Efkaristiya Ayini’nin ardından düzenlenen geleneksel geçit törenine katıldı. Günün özelliği, geleneğe göre 19. yüzyılın sonlarında Konstantinopolis’te yüzlerce kişinin ölümüne neden olan salgına son veren, bebek İsa ile Meryem Ana’nın mucizevi ikonasıdır. Bu olağanüstü olayı öğrenen Sultan’ın kiliseye elmaslarla dolu altın bir yıldız verdiği ve bu yıldızın yılda bir kez Paskalya’dan sonraki Pazartesi günü (Lunedi dell’Angelo) sergilendiği rivayet edilir.
Salı sabahı, Ermeni Koleji cemaati eğitimlerine devam etmek üzere Roma’ya döndü, ancak Boğaz kıyısında yaşayan Kilise’nin unutulmaz anılarını da hafızalarında birlikte götürdüler.
Yazan: P. Vartan Kirakos Kazanjian
Çeviri: Şule Rogenbuke (CET Press Office)
Foto: Viken Abassian